MÜFRİT, KESİF, DÛRÂDÛR

“Kamusa uzanan el namusa uzanmıştır” 
                                                                                  Cemil Meriç

Misalli Büyük Türkçe Sözlük’ten Haftalık Üç Kelime



MÜFRİT: 

Arapça frṭ kökünden gelen mufriṭ مفرط "azan, abartan" sözcüğünden alıntıdır.
Arapça sözcük Arapça faraṭa فرط "ileri gitti" fiilinin ifˁāl vezni (IV) failidir.

1. Bir şeyi haddinden, gereğinden fazla yapan, aşırıya, ifrâta kaçan(kimse): 
Müfritler bunun bizi zaafa düşüreceğini ileri sürüyorlar, mûtedillerse gönderilmesini istiyorlardı.(Halide Edip Adıvar)

2. sıf. Aşırı, çok fazla, mübâlağalı: 
Haminnenin ölçüsüz isrâfı(...) müfrit cömertliği yüzündendir.(Halide Edip Adıvar)


KESİF:

Arapça ks̠f kökünden gelen kas̠īf كثيف "yoğun" sözcüğünden alıntıdır. 
Sıfat olarak kullanımı Türkçeye özgüdür.

1. Koyu, yoğun:
"Kesif sis." "Kesif sıvı." 
Toz bulutları o kadar kesif ki arkalarında kalan Türk semâlarının tatlı maviliği görülmüyor.
(Ahmet Hâşim)

2. Sık:
Mahzun kız parmağı ile evvelâ Üsküdar mezarlığını, o kesif servileri, sonra Marmara'nın âfâk-ı dûrâdûrunu göstererek mendili gözlerine kapadı.(Hüseyin Rahmi Gürpınar)

3. Şeffaf olmayan.


DÛRÂDÛR: 

(دورادور) sıf. ( Fars. dûr "uzak" ve pekiştirme elifi -â- ile dûr-â-dûr)
Sıfat olarak kullanılan bir sözcüktür.


1. Uzaktan uzağa:
Olurken nâgehan ahker-nüma bir fecr-i dûrâdûr
Söner, püf!sanki üfler bir dudak unf u huşûnetle(Tevfik Fikret)

Bir istikbâl-i dûrâdûr vardır hep hayâlinde (Mehmet Akif Ersoy)

Âtıl sisler ve bulutlar dûrâdûr ufku sarar (Enis Behiç Koryürek)

2. Uzun uzadıya:
"Efkâr-ı dûrâdûr."  "Azâb-ı dûrâdûr."

Hatta en hâlisâne hareketlerinde bile dûrâdûr tevillerle bir (...) şeytânet bulurdu. (Namık Kemal)




KAYNAK: https://www.etimolojiturkce.com/
                   Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Kubbealtı, İstanbul, 2011.








Yorumlar

  1. Kesif'in tanımında geçen dûradûr'u merak etmiştim ki altta ona da yer vermişsiniz. Takip edilecek güzel bir yazı dizisi olacak sanırım.

    Teşekkürler...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok sevindim buna. Umarım faydalı olur.
      Teşekkür ederim.

      Sil
  2. Paylaşım için teşekkürler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben teşekkür ederim. Zaman ayırıp okuyorsunuz. Faydalı olması dileğiyle.

      Sil
  3. Haftada 3 kelime trendine devammm.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben bunları düzenlerken keyif alıyorum. Bir de sizin gibi değerli insanlar takip edip faydalınca daha da şevkleniyorum. Devam inşaallah.

      Sil
  4. duradur ne hoş sözcükmüş yaa :)

    YanıtlaSil
  5. Teşekkür ederiz paylaşım için :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Faydalı olmasına sevindim.
      Teşekkür ederim.

      Sil
  6. Deeptone'dan geliyorum bu ilginç bloga :) Çok teşekkürler bu güzel paylaşım için,başarılar ^_^

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba, hoş geldiniz. :)
      Çok teşekkür ederim. :)

      Sil
  7. Derin sizden haber verdi, izlemekteyim :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba, hoş geldiniz. Çok teşekkür ederim.
      Ben de takibinizdeyim. :)

      Sil
  8. Bir tek kesifi biliyormuşum:) Deep bahsetmiş blogunda, geldim... Sevgiler...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba, hoş geldiniz. Çok teşekkür ederim.
      Ben de takibinizdeyim.

      Sil
  9. Merhabalar takip ettiğiniz için teşekkürler. Takipteyim bu arada ne güzel bir yazı dizisiymiş bu böyle. Fikrinize hayran kaldım.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba, hoş geldiniz. :)
      Çok teşekkür ederim. :)
      Faydalı olması dileğiyle.

      Sil
  10. Ne kadar da güzel bir seri olmuş :) Yeni kelimeler öğreniyorum, elinize sağlık

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Faydalı olduğu duymak haz veriyor.
      Çok teşekkür ederim.

      Sil
  11. Dûrâdûr kelimesini hiç bilmiyordum. Sayenizde öğrenmiş oldum. Teşekkür ederim.
    Ancak günlük hayatta kullanma imkanı olmadığından unutup gidiyoruz.

    YanıtlaSil

Yorum Gönder